Raden Samba Mati Nglabuhi Tresna

Samba iku ing jagad pedhalangan uga dikenal kanthi jeneng Wisnubrata, Kusumakilatmaka. Raden Samba duwe sisihan sing jenenge Dewi Yatnyawati, putrane putri Prabu Karekatnyana, raja ing nagara Tasikmadu.

Miturut andharan ing buku Ensklopedi Wayang Purwa, weton Balai Pustaka, 1991, Samba iku putrane Prabu Kresna raja Dwarawati. Ibune Samba yaiku Dewi Jembawati kang ora liya prameswarine Prabu Kresna.

Samba duwe sedulur tunggal bapa biyung sing jenenge Raden Gunadewa lan dedunung ing Gadamana. Gunadewa wujude wanara, lan ing Gadamana digulawenthah dening simbahe, yaiku Resi Jembawan. Dene papan dununge Samba yaiku kasatriyan Paranggarudha. Sedulure liyane kang tunggal bapa nanging beda ibu yaiku Raden Sarana, Partadewa utawa Partajumena, lan Dewi Titisari kang kabeh lair saka guwa garbane Dewi Rukmini.

Sedulur tunggal bapa liyane yaiku Raden Setyaka (lair saka guwa garbane Dewi Setyaboma) lan sing lair saka guwa garbane Dewi Pertiwi yaiku Sitija lan Siti Sendari. Maratuwane Samba, yaiku Prabu Karekatnyana, miturut andharan ing buku Bunga Rampai Wayang Purwa Beserta Penjelasannya, karyane Bondhan Harghana SW lan Muh Pamungkas Prasetya Bayu Aji, weton Cendrawasih, ora liya sedulure Prabu Karentaknyana, raja ing nagara Calamadu.

Putrane putri Prabu Karentaknyana sing jenenge Dewi Hagnyanawati nalika dewasa palakrama karo Sitija. Samba lan Yatnyawati nurunake Raden Dwara kang nalika dewasa nglenggahi jejering patih ing nagara Yawastina ngampingi Prabu Parikesit.

Samba lan Hagnyawati mujudake titisane Bathara Ulamdrema lan Bathari Ulamdremi, yaiku pasangan Hapsara lan Hapsari. Bab iki dadi wiwitan tuwuhe dredah ing kulawargane Sri Kresna.
Ing atine Raden Samba banjur tuwuh rasa tresna marang Dewi Hagnyawati lan suwalike. Kekarone banjur tumindak cidraresmi. Prabu Bhomanarakasura dadi duka yayah sinipi nalika mangerteni yen bakal sisihane, ya Dewi Hagnyawati, wus tumindak cidraresmi kalawan Raden Samba. Samba dhewe ora liya jejering adhi tumrap Hagnyawati.

Ananging wusana Bhomanarakasura kanthi legawa gelem nampa kanyatan iku minangka takdir. Sawijining dina Bhomanarakasura ngadhep marang Prabu Kresna. Ing kalodhangan iku Bhomanarakasura ngaturake kedadeyan slingkuh antarane Samba lan Hagnyawati.

Sabanjure Bhomanaraksura masrahake sisihane, Dewi Hagnyawati, marang Samba amarga kekarone wus padha tresnane. Samba banjur mboyong Hagnyawati marang kastriyan Paranggarudha. Ananging sikep legawa lan narimane Bhomanaraksura ora disengkuyung pepatihe, yaiku Pancatnyana, Yayahgriwa lan Mahudara. Marang Prabu Bhomanarakasura patih Pancatnyana ngaturake yen Samba sadurunge mbiwarakake manawa raja Trajutresna, ya Prabu Bhomanaraksura, iku dudu wong lanang sejati ananging wandu.

Patih Pancatnyana uga mitenah Samba kanthi matur marang Prabu Bhomanarakasura yen yektine Bhomanarakasura masrahake Dewi Hagnyawati marang Samba ora liya kanggo nutupi jati dhirine minangka wong wandu.

Krungu ature Patih Pancatnyana mangkono mau, Prabu Bhomanarakasura utawa Sitija, banjur duka yayah sinipi. Lan dina iku uga Samba diceluk supaya tumeka ing Trajutresna. Lan nalika wus bisa sapatemon, Samba diajar entek-entekan dening Bhomanarakasura.

Nalika Samba kelaran, Pancatnyana matur marang Bhomanaraksura yen yektine Samba mung apus-apus. Bhomanarakasura dadi sansaya nesu, mripate Samba banjur dicukil. Nanging Samba ora wedi. Samba banjur ngandhakake yen dheweke bakal pulih maneh sawise ditambani nganggo kembang Wijayakusuma duweke Prabu Kresna.

Bhomanarakasura sing wus nesu banget iku ora lila yen Samba bisa pulih maneh. Sabanjure ragane Samba ditugel-tugel. Tangan Samba kekarone ditugel, sikil kekarone uga ditugel, cangkeme disuwek lan wusana ragane Samba dadi ora wutuh maneh.

Lakon gugure Samba iki dikenal kanthi sesebutan Samba Sebit utawa Samba Juwing. Lakon iki kalebu lakon kang wingit ing jagad pedhalangan. Wandane Samba yaiku Wanda Rungsit, Penganten, Geblag lan Wanda Banjet.

::Ichwan Prasetyo::

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: